Sjálfbær meðferð úrgangs í sjávarbyggðum
Dagana 26. maí til 5. júní tóku nemendur við Háskólasetur Vestfjarða þátt í námskeiðinu Sjálfbær meðferð úrgangs í sjávarbyggðum, undir leiðsögn Dr. Felicitas Schneider.
Úrgangsstjórnun er flókið og þverfaglegt viðfangsefni og engin ein lausn hentar öllum samfélögum eða aðstæðum. Ákvarðanir á þessu sviði þurfa að taka mið af lagaramma, staðbundnum aðstæðum, tiltækri tækni og umhverfissjónarmiðum. Þetta á sérstaklega við um viðkvæm strandsvæði, þar sem samfélög glíma oft við sérstakar áskoranir sem tengjast innviðum, flutningum, mengunarleiðum, lífríki sjávar og erfiðum veður- og náttúruskilyrðum.
Á námskeiðinu fengu nemendur yfirsýn yfir helstu þætti úrgangsstjórnunar, þar á meðal ólíkar tegundir úrgangs, uppruna og eiginleika hans, áhættumat, förgunarleiðir og úrgangsþrepin: forvarnir, endurnotkun, endurvinnslu og förgun. Einnig var fjallað um lagaleg atriði, alþjóðlega samninga um útflutning úrgangs, úrgangsflutninga og áhrif úrgangs á umhverfið, bæði út frá hnattrænu sjónarhorni og með staðbundnum dæmum.
Sem hluti af námskeiðinu fóru nemendur í vettvangsferð í Funa og í flokkunarstöðina á Ísafirði, þar sem fulltrúar frá fyrirtækinu Kubbi tóku á móti hópnum og sýndu þeim starfsemina. Vettvangsferðin gaf nemendum dýrmæta innsýn í staðbundna úrgangsstjórnun og þær hagnýtu áskoranir og tækifæri sem tengjast flokkun, meðhöndlun og úrvinnslu úrgangs í strandsamfélagi. Við erum afar þakklát Kubbi fyrir að taka á móti nemendum okkar ár hvert og miðla til þeirra þekkingu sinni og reynslu.
Sérstök áhersla var lögð á að draga úr úrgangi, sem er mikilvægur þáttur í sjálfbærri þróun. Matarsóun fékk sérstaka athygli á námskeiðinu, enda leiðir hún til verulegrar sóunar á auðlindum á heimsvísu. Með þessari áherslu tengdist námskeiðið stærri umræðu um heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna, loftslagsbreytingar, sjálfbært mataræði og seiglu matvælakerfa.
Dr. Felicitas Schneider hefur víðtæka reynslu af málaflokknum. Hún er með háskólagráðu í byggingarverkfræði og vatnsstjórnun frá Austurríki og hefur starfað um árabil á sviði úrgangsstjórnunar, bæði sem rannsakandi og kennari við háskóla. Í starfi sínu hefur hún einkum lagt áherslu á úrgangsforvarnir og matarsóun. Frá árinu 2017 hefur hún starfað við Thünen-stofnunina í Þýskalandi, þar sem hún samhæfir alþjóðlegt samstarfsverkefni um matarsóun sem sett var á laggirnar á vettvangi landbúnaðarvísindaráðgjafa G20-ríkjanna.
Að námskeiðinu loknu höfðu nemendur öðlast verkfæri til að greina á milli úrgangs og hliðarafurða, meta áhættu tiltekinna úrgangsstrauma, skoða sjálfbærar meðhöndlunarleiðir og þróa aðrar lausnir innan núverandi úrgangskerfa. Námskeiðið hvatti nemendur einnig til að velta fyrir sér hvernig úrgangsstjórnun getur orðið hluti af svæðisbundinni skipulagningu, sérstaklega í strandsamfélögum og á haf- og strandsvæðum.
Sjálfbær úrgangsstjórnun er stór áskorun fyrir strandsamfélög, en um leið mikilvægt tækifæri. Námskeið sem þetta búa framtíðarstjórnendur og sérfræðinga undir að skilja samhengi úrgangsmyndunar, staðbundinna aðstæðna, umhverfisáhrifa og sjálfbærra stefnumótandi lausna.