Bjargráð við hamförum – seigla samfélaga og viðbrögð við hamförum

Dagana 5.–16. október sátu nemendur Háskólaseturs Vestfjarða námskeiðið Bjargráð við hamförum (Coping with Disasters), undir leiðsögn Dr. Utu Reichardt. Á námskeiðinu var fjallað um hvernig einstaklingar, samfélög og stofnanir geta undirbúið sig fyrir hamfarir, brugðist við þeim og tekist á við afleiðingar þeirra. Sérstök áhersla var lögð á samfélagslega seiglu og þá þætti sem hafa áhrif á getu samfélaga til að takast á við áföll og ná sér eftir hamfarir.

Námskeiðið byggði á þverfaglegri nálgun þar sem meðal annars var stuðst við jarðvísindi, umhverfisfræði, félagsfræði, sálfræði og menningarfræði. Nemendur kynntust helstu hugtökum hamfararannsókna og hamfarastjórnunar og skoðuðu hvernig félagslegir, umhverfislegir og stofnanalegir þættir geta aukið viðkvæmni samfélaga gagnvart náttúruvá. Einnig var fjallað um mikilvægi viðbúnaðar, vöktunar, viðvörunarkerfa og skipulagningar til að draga úr áhrifum hamfara.

Mikilvægur þáttur námskeiðsins sneri að mannlegum afleiðingum hamfara og því hvernig einstaklingar og samfélög takast á við erfiðleika, áföll og missi. Nemendur kynntust meðal annars hlutverki sálrænnar skyndihjálpar, upplýsingamiðlunar, fjölmiðla, lista og andlegra þátta í úrvinnslu áfalla og endurreisn samfélaga. Einnig var lögð áhersla á mikilvægi skilvirkra samskipta á hættutímum og skapandi nálgana við hamfaravarnir og viðbrögð.

Kennari námskeiðsins, Dr. Uta Reichardt, er nýdoktor við Sjálfbærnistofnun Háskóla Íslands. Rannsóknir hennar beinast að tengslum vísinda, lista og sjálfbærni, með sérstaka áherslu á að draga úr hamfaraáhættu. Hún er einnig einn af stofnendum Disaster Studios, vettvangs sem sameinar hönnun og hamfaraáhættustjórnun með það að markmiði að þróa skapandi og gagnreyndar lausnir til að draga úr áhættu vegna hamfara.

Á námskeiðinu efldu nemendur þekkingu sína á hamfarastjórnun og samfélagslegri seiglu og lærðu að greina þá fjölbreyttu þætti sem hafa áhrif á viðbrögð við hamförum. Þeir kynntust jafnframt gerð samskiptaáætlana fyrir hættuástand og þróun viðbragðshugmynda sem geta stutt samfélög í kjölfar alvarlegra áfalla.

Með því að tengja saman vísindalega þekkingu, félagslega þætti og skapandi nálganir fengu nemendur fjölþættan skilning á því hvernig samfélög geta eflt viðnámsþrótt sinn, bætt viðbúnað og verið betur í stakk búin til að takast á við áskoranir framtíðarinnar.