Áskoranir og tækifæri strandsamfélaga á Vestfjörðum til umfjöllunar í nýju námskeiði
Nýlega lauk við Háskólasetur Vestfjarða nýju kjarnanámskeiði í meistaranáminu í Sjávarbyggðafræði, Inngangur að sjálfbærum sjávarbyggðum. Vestfirðir voru nýttir sem meginviðfangsefni námskeiðsins og í tveggja vikna lotu kynntu meistaranemar sér flókið samspil efnahagslegra og pólitískra innviða samfélaga, manngerðra innviða og umhverfisins sem þau byggja á.
Kennarar námskeiðsins voru Gylfi Ólafsson, bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar, og R. Morgan Greene, fagstjóri meistaranáms í Sjávarbyggðafræði. Þeir leiddu nemendur í gegnum ýmsa grunnþætti samfélagsgerðar á Vestfjörðum, meðal annars sögu, stjórnmál og efnahagsmál, áður en sjónum var beint að heilbrigðisþjónustu í dreifbýli, menntun, samgönguinnviðum og þeim orkuskiptum sem nú standa yfir.
Mikil áhersla var lögð á reynslumiðað nám og fóru nemendur út fyrir kennslustofuna til að hitta fagfólk og hagaðila sem vinna daglega að þeim áskorunum sem svæðið stendur frammi fyrir. Til að kynnast grunninnviðum svæðisins heimsóttu nemendur Orkubú Vestfjarða, þar sem Elena Dís Víðisdóttir kynnti nýjar fjárfestingar í hitaveitukerfinu, meðal annars innleiðingu jarðhita á Ísafirði, auk endurbóta og fjárfestinga í dreifikerfinu.
Nemendur í Sjávarbyggðafræði kynntu sér eldri kerfi og framtíðar varmadælukerfi sem ætlað er að sjá samfélögum á Vestfjörðum fyrir hita næstu áratugina.
Nemendur heimsóttu einnig Mjólkárvirkjun, sem gegnir lykilhlutverki í stjórnun raforkukerfis Vestfjarða, og kynntu sér samgöngukerfi svæðisins með ferð yfir Dynjandisheiði og skoðun á vegum og jarðgöngum.
Nemendur í Sjávarbyggðafræði heimsækja stjórnstöð raforkukerfis Vestfjarða og fræðast um þær áskoranir sem fylgja rekstri slíks kerfis á afskekktu svæði á norðurslóðum.
Nemendur kynntu sér einnig fjölbreytta hagsmuni sem móta nútíma atvinnulíf á Vestfjörðum og hvernig unnið er að aukinni verðmætasköpun með takmörkuðum auðlindum. Hópurinn heimsótti fiskeldisstarfsemi Arctic Fish og kynnti sér nýsköpun á sviði líftækni sjávar hjá Kerecis.
Nemendur í Sjávarbyggðafræði voru gestir Kerecis þar sem þeir kynntu sér sögu fyrirtækisins og framtíðarsýn og veltu fyrir sér spurningunum: Hvers vegna hér – og hvað ber framtíðin í skauti sér?
Sérhæfður iðnaður á svæðinu var einnig til umfjöllunar í heimsókn til Ískalks á Bíldudal. Auk þess að fylgjast með framleiðsluferlinu tóku nemendur þátt í ítarlegri umræðu um umhverfisáhrif starfseminnar og það flókna samspil sem getur skapast milli þarfarinnar fyrir utanaðkomandi fjárfestingu og þróunar og nútímavæðingar atvinnulífsins. Umræðan veitti mikilvægt samhengi til að skilja það lykilhlutverk sem fyrirtækið hefur gegnt í mótun nútímahagkerfis og seiglu samfélagsins á Bíldudal.
Nemendur í Sjávarbyggðafræði fræðast um þær áskoranir sem fylgja rekstri iðnaðar þar sem orkuöryggi er takmarkað.
Nemendur skoða fullunna kalkafurð sem framleidd er úr kalkþörungum úr Arnarfirði.
Með þessari blöndu af innsýn í sveitarstjórnarmál og vettvangsheimsóknum fengu nemendur skýra og raunhæfa mynd af því hvers vegna norðlæg og afskekkt svæði skipta miklu máli. Að námskeiðinu loknu hafa þeir öðlast þekkingu til að greina og kynna helstu áskoranir á sviði innviða og atvinnulífs og geta nýtt lærdóminn af þróun Vestfjarða við rannsóknir og uppbyggingu sjálfbærra strandsamfélaga víða um heim.